URL bağlantıları oluşturma
**************************

<div class=perex>

Nette'te bağlantı oluşturmak parmakla göstermek kadar basittir. Yalnızca nişan alın, gerisini framework sizin için yapar. Şunları göstereceğiz:

- şablonlarda ve başka yerlerde nasıl bağlantı oluşturulur
- geçerli sayfaya giden bağlantı nasıl ayırt edilir
- geçersiz bağlantılarla ne yapılır

</div>


[Çift yönlü yönlendirme |routing] sayesinde, uygulamanızın daha sonra değişebilecek veya birleştirmesi karmaşık olabilecek URL'lerini şablonlara ya da koda hiçbir zaman sabit yazmanız gerekmez. Bağlantıda yalnızca presenter'ı ve eylemi belirtin, gerekli parametreleri verin; URL'yi framework kendisi üretecektir. Aslında bir fonksiyon çağırmaya çok benzer. Bunu seveceksiniz.


Presenter şablonunda
====================

Bağlantıları çoğu zaman şablonlarda oluştururuz ve `n:href` niteliği harika bir yardımcıdır:

```latte
<a n:href="Product:show">detay</a>
```

`href` HTML niteliği yerine [n:niteliği |latte:syntax#n:nitelikleri] `n:href` kullandığımıza dikkat edin. Değeri, `href` niteliğinde olacağı gibi bir URL değil, presenter'ın ve eylemin adıdır.

Bir bağlantıya tıklamak, basitçe söylersek, `ProductPresenter::renderShow()` metodunu çağırmak gibi bir şeydir. İmzasında parametreler varsa onu argümanlarla çağırabiliriz:

```latte
<a n:href="Product:show $product->id, $product->slug">ürün detayı</a>
```

Adlandırılmış parametreler de aktarılabilir. Aşağıdaki bağlantı, `lang` parametresini `en` değeriyle aktarır:

```latte
<a n:href="Product:show $product->id, lang: en">ürün detayı</a>
```

`ProductPresenter::renderShow()` metodunun imzasında `$lang` yoksa, parametrenin değerini `$lang = $this->getParameter('lang')` ile veya bir [özellikten |presenters#İsteğin parametreleri] alabilir.

Parametreler bir dizide saklanıyorsa, `...` operatörüyle açılabilirler:

```latte
{var $args = [$product->id, lang => en]}
<a n:href="Product:show, ...$args">ürün detayı</a>
```

[Kalıcı parametreler |presenters#Kalıcı parametreler] denilen parametreler de bağlantılarda otomatik olarak aktarılır.

`n:href` niteliği HTML `<a>` etiketleri için çok kullanışlıdır. Bağlantıyı başka bir yerde, örneğin metin içinde yazdırmak istersek `{link}` kullanırız:

```latte
URL şudur: {link Home:default}
```


Kodda
=====

Presenter'da bağlantı oluşturmak için `link()` metodu kullanılır:

```php
$url = $this->link('Product:show', $product->id);
```

Parametreler dizi olarak da aktarılabilir; burada adlandırılmış parametreler de belirtilebilir:

```php
$url = $this->link('Product:show', [$product->id, 'lang' => 'en']);
```

Bağlantılar presenter olmadan da, [#LinkGenerator] ve onun `link()` metoduyla oluşturulabilir.

Bazen bir bağlantıyı şimdi oluşturmanız, ama asıl URL'yi ancak daha sonra üretmeniz gerekir. Bunun için bir `Nette\Application\UI\Link` nesnesi döndüren `lazyLink()` metodu vardır. Avantajı, bu nesneyi örneğin bir şablona aktarabilmeniz ve render edilmeden önce parametrelerini `setParameter()` metoduyla hâlâ ayarlayabilmenizdir. URL'nin kendisi ancak nesne bir dizeye dönüştürüldüğünde birleştirilir:

```php
$link = $this->lazyLink('Product:show', $id);
// ...
echo $link; // URL ancak burada üretilir
```


Presenter'lara bağlantılar
==========================

Bağlantının hedefi bir presenter ve eylem ise, sözdizimi şöyledir:

```
[//] [[[[:]modül:]presenter:]eylem | this] [#fragman]
```

Bu formatı tüm Latte etiketleri ve bağlantılarla çalışan tüm presenter metotları destekler, yani `n:href`, `{link}`, `{plink}`, `link()`, `lazyLink()`, `isLinkCurrent()`, `redirect()`, `redirectPermanent()`, `forward()`, `canonicalize()` ve ayrıca [#LinkGenerator]. Yani örneklerde `n:href` kullanılsa da, orada bu fonksiyonlardan herhangi biri olabilirdi.

Temel biçim dolayısıyla `Presenter:eylem`'dir:

```latte
<a n:href="Home:default">ana sayfa</a>
```

Geçerli presenter'ın bir eylemine bağlantı veriyorsak adını atlayabiliriz:

```latte
<a n:href="default">ana sayfa</a>
```

Hedef eylem `default` ise onu atlayabiliriz, ama iki nokta üst üste kalmalıdır:

```latte
<a n:href="Home:">ana sayfa</a>
```

Bağlantılar başka [modüllere |directory-structure#Presenter'lar ve şablonlar] de gidebilir. Burada bağlantılar, iç içe bir alt modüle göreli veya mutlak olmak üzere ayrılır. İlke, disk yollarına benzer, yalnızca eğik çizgi yerine iki nokta üst üste kullanılır. Geçerli presenter'ın `Front` modülünün parçası olduğunu varsayarsak şöyle yazarız:

```latte
<a n:href="Shop:Product:show">Front:Shop:Product:show bağlantısı</a>
<a n:href=":Admin:Product:show">Admin:Product:show bağlantısı</a>
```

Özel bir durum, hedef olarak `this` belirttiğimiz [kendine giden |#Geçerli sayfaya bağlantı] bağlantıdır.

```latte
<a n:href="this">yenile</a>
```

Diyez işareti `#` ardından gelen fragman ile sayfanın belirli bir bölümüne bağlantı verebiliriz:

```latte
<a n:href="Home:#main">Home:default'a ve #main fragmanına bağlantı</a>
```

.{data-version:3.3.0}
Fragman, `#` anahtarıyla argüman olarak dinamik de belirlenebilir. Değeri otomatik kodlanır ve hedefte belirtilen fragmandan önceliklidir:

```php
$this->link('Home:default', ['#' => $fragment]);
```


Mutlak yollar
=============

`link()` veya `n:href` ile üretilen bağlantılar her zaman mutlak yollardır (yani `/` ile başlarlar), ama `https://domain` gibi protokol ve alan adı içeren mutlak URL'ler değildir.

Mutlak bir URL üretmek için başına iki eğik çizgi ekleyin (örneğin `n:href="//Home:"`). Alternatif olarak, `$this->absoluteUrls = true` ayarlayarak presenter'ı yalnızca mutlak bağlantı üretmeye geçirebilirsiniz.

Şablonda göreli bir yolu mutlak yola dönüştürmek için `|absoluteUrl` filtresi de kullanılabilir.


Geçerli sayfaya bağlantı
========================

`this` hedefi, geçerli sayfaya bir bağlantı oluşturur:

```latte
<a n:href="this">yenile</a>
```

Bu sırada `action<Eylem>()` veya (`action<Eylem>()` tanımlı değilse) `render<Görünüm>()` metodunun imzasında belirtilen tüm parametreler aktarılır. Yani `id: 123` ile `Product:show` sayfasındaysak, `this` bağlantısı bu parametreyi de aktarır.

Elbette parametreleri doğrudan belirtmek de mümkündür:

```latte
<a n:href="this refresh: 1">yenile</a>
```

`isLinkCurrent()` fonksiyonu, bağlantının hedefinin geçerli sayfayla aynı olup olmadığını denetler. Bu, örneğin şablonda bağlantıları ayırt etmek için kullanılabilir.

Parametreleri `link()` metodununkiyle aynıdır, ama somut bir eylem yerine, o presenter'ın herhangi bir eylemi anlamına gelen `*` joker karakteri de kullanılabilir.

```latte
{if !isLinkCurrent('Admin:login')}
	<a n:href="Admin:login">Giriş</a>
{/if}

<li n:class="isLinkCurrent('Product:*') ? active">
	<a n:href="Product:">...</a>
</li>
```

Tek bir elemanda `n:href` ile birlikte kısaltılmış bir biçim kullanılabilir:

```latte
<a n:class="isLinkCurrent() ? active" n:href="Home:">...</a>
```

`*` joker karakteri yalnızca eylemin yerine kullanılabilir, presenter'ın yerine değil.

Belirli bir modülde veya onun alt modülünde olup olmadığımızı belirlemek için `isModuleCurrent(modulAdi)` metodunu kullanın.

```latte
<li n:class="isModuleCurrent('Forum:Users') ? active">
	<a n:href="Product:">...</a>
</li>
```


Bağlantı tabanını değiştirme .{data-version:3.2.7}
==================================================

Varsayılan olarak göreli bağlantılar geçerli presenter'dan türetilir. Bu, `{linkBase}` ile değiştirilebilir:

```latte
{linkBase Admin:Dashboard}
<a n:href="Product:show">ürün detayı</a>
```

Bağlantı `Admin:Dashboard:Product:show`'a gidecektir. Yalnızca göreli bağlantılar etkilenir; iki nokta üst üste ile başlayan mutlak bağlantılar ve geçerli presenter'a giden bağlantılar (`this`, `show`) değişmeden kalır.

`{linkBase}` tüm şablon için geçerlidir ve özellikle layout şablonlarında kullanışlıdır; orada çağıran presenter'dan bağımsız olarak tutarlı bağlantılar sağlar.
Etiket şablonun başına konmalıdır, aksi halde `CompileException` fırlatır.


Sinyallere bağlantılar
======================

Bağlantının hedefi yalnızca bir presenter ve eylem olmak zorunda değildir; bir [sinyal |components#Sinyal] de olabilir (`handle<Sinyal>()` metodunu çağırır). O zaman sözdizimi şöyledir:

```
[//] [alt-bileşen:]sinyal! [#fragman]
```

Sinyal, ünlem işaretiyle ayırt edilir:

```latte
<a n:href="click!">sinyal</a>
```

Bir alt bileşenin (veya alt alt bileşenin) sinyaline de bağlantı oluşturabilirsiniz:

```latte
<a n:href="componentName:click!">sinyal</a>
```


Bileşende bağlantılar
=====================

[Bileşenler|components] çevredeki presenter'larla hiçbir bağı olmaması gereken ayrı, yeniden kullanılabilir birimler olduğundan, burada bağlantılar biraz farklı çalışır. Latte niteliği `n:href` ve `{link}` etiketi, ayrıca `link()` gibi bileşen metotları **bağlantı hedefini her zaman sinyal adı olarak kabul eder**. Bu yüzden ünlem işareti eklemek bile gerekmez:

```latte
<a n:href="click">sinyal, eylem değil</a>
```

Bileşen şablonunda presenter'lara bağlantı vermek istersek `{plink}` etiketini kullanırız:

```latte
<a href={plink Home:default}>ana sayfa</a>
```

ya da kodda

```php
$this->getPresenter()->link('Home:default')
```


Takma adlar .{data-version:3.2.3}
=================================

Bazen bir Presenter:eylem çiftine kolay akılda kalan bir takma ad vermek yararlı olabilir. Örneğin `Front:Home:default` ana sayfasını basitçe `home`, `Admin:Dashboard:default`'u ise `admin` diye adlandırmak.

Takma adlar [yapılandırmada|configuration] `application › aliases` anahtarı altında tanımlanır:

```neon
application:
    aliases:
        home: Front:Home:default
        admin: Admin:Dashboard:default
        sign: Front:Sign:in
```

Bağlantılarda ise et işaretiyle yazılırlar, örneğin:

```latte
<a n:href="@admin">yönetim</a>
```

`redirect()` ve benzeri gibi bağlantılarla çalışan tüm metotlarda da desteklenirler.


Geçersiz bağlantılar
====================

Geçersiz bir bağlantı oluşturmamız olabilir; ya var olmayan bir presenter'a gittiği için, ya hedef metodun imzasında kabul ettiğinden fazla parametre aktardığı için, ya da hedef eylem için URL üretilemediği için. Geçersiz bağlantılarla nasıl başa çıkılacağı presenter'da `$this->invalidLinkMode` ile ayarlanır. Şu değerlerin (sabitlerin) bir bileşimini alabilir:

- `Presenter::InvalidLinkSilent` - sessiz mod, URL olarak # karakterini döndürür
- `Presenter::InvalidLinkWarning` - bir E_USER_WARNING uyarısı fırlatılır; üretim modunda günlüğe yazılır, ama betiğin çalışmasını kesmez
- `Presenter::InvalidLinkTextual` - görsel uyarı, hatayı doğrudan bağlantının içine yazdırır
- `Presenter::InvalidLinkException` - InvalidLinkException fırlatır

Varsayılan ayar, üretim modunda `InvalidLinkWarning`, geliştirme modunda ise `InvalidLinkWarning | InvalidLinkTextual`'dır. Üretim ortamında `InvalidLinkWarning` betiğin kesilmesine yol açmaz, ama uyarı günlüğe yazılır. Geliştirme ortamında [Tracy |tracy:] onu yakalar ve bir bluescreen gösterir. `InvalidLinkTextual`, URL olarak `#error:` karakterleriyle başlayan bir hata mesajı döndürerek çalışır. Böyle bağlantıların ilk bakışta göze çarpması için CSS'inize şunu ekleyin:

```css
a[href^="#error:"] {
	background: red;
	color: white;
}
```

Geliştirme ortamında uyarı üretilmesini istemiyorsak, onları doğrudan [yapılandırmada|configuration] bastırabiliriz.

```neon
application:
	silentLinks: true
```


LinkGenerator
=============

`link()` metodundaki rahatlıkla, ama presenter olmadan nasıl bağlantı oluşturulur? İşte [api:Nette\Application\LinkGenerator] bunun içindir.

LinkGenerator, constructor üzerinden size aktarılabilen ve sonra `link()` metoduyla bağlantı oluşturabileceğiniz bir servistir.

Presenter'lara kıyasla bir fark vardır. LinkGenerator tüm bağlantıları doğrudan mutlak URL olarak oluşturur. Ayrıca "geçerli presenter" diye bir şey yoktur, bu yüzden hedef olarak yalnızca eylem adını `link('default')` belirtmek veya modüllere göreli yollar kullanmak mümkün değildir.

Geçersiz bağlantılar her zaman `Nette\Application\UI\InvalidLinkException` fırlatır.